Dünya Sağlık Örgütü'ne (WHO) göre her gün dünya genelinde 1 milyondan fazla tedavi edilebilir cinsel yolla bulaşan enfeksiyon (CYBE) ortaya çıkmaktadır ve bunların büyük bölümü hiçbir belirti vermez. Bu nedenle korunma ve düzenli test, cinsel sağlığın temel taşlarıdır.
En sık görülen CYBE'ler
- Klamidya ve bel soğukluğu (gonore): Bakteriyeldir, antibiyotikle tedavi edilir. Tedavi edilmezse kısırlığa yol açabilir.
- Frengi (sifiliz): Bakteriyeldir; erken dönemde kolayca tedavi edilir.
- HPV: En yaygın CYBE'dir. Genital siğillere ve rahim ağzı başta olmak üzere bazı kanserlere yol açabilir. Aşıyla önlenebilir.
- Genital herpes: Viral ve kalıcıdır; ilaçlarla kontrol altına alınır.
- HIV: Tedaviyle kontrol altına alınabilir; virus yükü saptanamaz düzeydeki kişiler cinsel yolla virusu bulaştırmaz (“Saptanamaz = Bulaştırılamaz”).
- Hepatit B: Aşıyla önlenebilir.
- Trikomonas: Parazitik; tedavisi kolaydır.
Olası belirtiler
- Olağandışı vajinal, penil veya anal akıntı
- İdrar yaparken yanma
- Genital bölgede yara, kabarcık, siğil veya kaşıntı
- İlişki sırasında veya sonrasında ağrı ya da kanama
- Kasık bölgesinde ağrı
Belirti olmaması enfeksiyon olmadığı anlamına gelmez.
Korunma yöntemleri
1. Prezervatif
Doğru ve her seferinde kullanılan erkek ve kadın prezervatifleri, HIV dahil pek çok CYBE riskini büyük ölçüde azaltır. Oral seks için prezervatif ya da dental dam kullanılabilir.
- Son kullanma tarihini kontrol edin; cüzdanda veya sıcak yerde saklamayın.
- Lateks prezervatiflerle yağ bazlı ürün kullanmayın; su veya silikon bazlı kayganlaştırıcı yırtılma riskini azaltır.
- Her ilişkide ve her geçişte (anal → vajinal) yeni prezervatif kullanın.
2. Aşılar
HPV ve hepatit B aşıları güvenli ve etkilidir. Uygunluğunuz için hekiminize danışın.
3. Düzenli test
Yeni bir partnerle ilişkiye başlamadan önce ve birden fazla partneriniz varsa düzenli aralıklarla test yaptırın. Testler birçok sağlık kuruluşunda gizlilikle yapılmaktadır.
4. PrEP ve PEP
PrEP, HIV riski yüksek kişilerde düzenli kullanılan koruyucu bir ilaçtır. PEP ise olası bir HIV temasından sonra 72 saat içinde başlanması gereken acil tedavidir. Her ikisi için de bir hekime başvurun.
5. Oyuncak hijyeni
Paylaşılan oyuncaklar enfeksiyon taşıyabilir. Her kullanıcı için yeni prezervatif kullanın veya arasında iyice temizleyin. Ayrıntılar için oyuncak temizliği rehberimize göz atın.
6. Açık iletişim
Partnerinizle test sonuçlarını ve korunma tercihlerini konuşmak, sorumlu bir cinsel yaşamın parçasıdır.
Enfeksiyon tespit edilirse
- Hekiminizin önerdiği tedaviyi eksiksiz tamamlayın.
- Tedavi bitene kadar cinsel ilişkiye ara verin.
- Partnerlerinizi bilgilendirin; onların da test ve tedavi olması gerekir.
Kaynaklar
- WHO. Sexually transmitted infections (STIs) – Fact sheet. who.int
- CDC. Sexually Transmitted Infections Treatment Guidelines, 2021. cdc.gov
- CDC. Condom Effectiveness. cdc.gov
- T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. HIV/AIDS ve cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar. hsgm.saglik.gov.tr
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi yerine geçmez. Belirtiniz veya risk oluşturan bir temasınız varsa bir sağlık kuruluşuna başvurun.
